Kategori: Haberler ve Gündem

“Decide” Yani “Karar Vermek” Öldürmek midir? Uzmanın İkilemi

Bir kamu kurumunda marka veya diğer fikri mülkiyet hakkı başvurularını inceleyen bir uzmanın başlıca görevi nedir?

Yanıt açık: Başvurular veya itirazlar hakkında karar vermek.

Aynı yanıt, yargıya yansımış uyuşmazlıklar hakkında karar veren hakimler için de geçerli elbette: Karar vermek.

Karar vermek fiilinin; İngilizcesi “decide”, Fransızcası “décider”, İspanyolcası “decidir”, İtalyancası “decidere” fiilleridir.

Çok konuşulan Batı dillerinde birbirlerine son derece yakın yazıma sahip bu fiilin atası ise Latince “decidere” fiilidir. Latince’deki bu fiil “de” prepozisyonu ile “caedere” fiilinin bütünleşmesinden ortaya çıkıyor. “de” prepozisyonu İngilizcedeki “off” kelimesiyle eş anlamlı düşünülebilir; “caedere” ise “kesmek, öldürmek” gibi anlamlara geliyor.

Bir diğer deyişle; “decide” yani “karar vermek” fiilinin kelime kökeni, diğer seçenekleri ortadan kaldırarak (keserek, öldürerek) bir sonuca varmak anlamından ve “öldürmek, kesip atmak” eylemlerinden geliyor.

İngilizce hafızamızı zorlayalım: suicide (sui + cide) = kendini öldürmek, homicide (homi + cide) = insan öldürmek. Aynı yöntemle türetilen bazı kavram veya isimlere bakalım: genocide (geno + cide) = soykırım, matricide, patricide, infanticide, pesticide, tyrannicide (anneyi öldürme, babayı öldürme, çocuk öldürme, böcek öldürme, tiranı öldürme). Listeyi daha da uzatmak mümkün.

Vardığımız noktada; Latince kökenli Batı dillerinde karar verme eylemi (to decide), öldürme eylemi ile köken bakımından benzer olarak karşımıza çıkıyor.

Asli görevi başvuru ve itirazları inceleyerek karar vermek olan benim gibi uzmanların günlük meşgalesi ise bu durumda her gün birilerini / bir şeyleri öldürmek oluyor. Ne kadar çok karar, o kadar fazla cinayet; ne kadar hızlı karar, o kadar otomatikleşmiş cinayet. Bir nevi seri katil, ne harika!!!

Daha geniş bir perspektiften bakınca, günlük hayata dair her kararımız da aslında birilerini veya bir şeyleri öldürmek anlamına geliyor. Bu halde de bir karar verirken, yani diğer seçenekleri ortadan kaldırırken hepimiz katil oluyoruz veya karardan negatif etkilenen kişiysek kendimizi kurban konumunda buluyoruz. Kimimiz sadece günlük hayatında yapıyor bu işi, kimimiz ise sadece günlük hayat pratikleri içerisinde değil, aynı zamanda mesleki olarak da bu eylemle iştigal ediyor.

Bütün bu -zihin aydınlatıcı- ama pratikte faydasız düşünce, katıldığım bir seminerde bağlam dışı anlatılan etimolojik tespitlerden ortaya çıktı (Teşekkürler Beliz hocam) ve ben de işimde her gün “decide” eylemi gerçekleştiren bir kişi olarak, kendimi katil olarak değerlendirirken buldum.

Uzmanlık alanım olmayan bir konuda amatörce yazdıklarım için kusura bakmazsınız sanırım?

Önder Erol ÜNSAL

Kasım 2019

unsalonderol@gmail.com

IPR Gezgini E-Bülteni Ekim Sayısı ile Karşınızda!

IPR Gezgini E-Bülteni’nin ikinci sayısı bugün yayımlandı.

Bültenin ikinci sayısını https://iprgezgini.org/?na=v&nk=1-f4f8aa8f65&id=6 bağlantısından okuyabilirsiniz.

Bültene abone olan okuyucularımız bülten e-posta aracılığıyla aldılar (alıyorlar). Bülteni e-posta yoluyla düzenli biçimde almak isteyen okuyucularımızın iprgezgini@gmail.com adresine taleplerini bildiren bir mesaj göndermelerini bekliyoruz.

Bültende neler mi var?

Önder E. Ünsal’dan George Harrison’un telif hakkı ihlali konulu “This Song” şarkısının ve videosunun hikayesi, aynı yazardan Liverpool Futbol Kulübü’nün Liverpool şehrinin ismini tescil ettirme yönündeki başarısız başvurusunun öyküsü, Önder E. Ünsal ve Özlem Fütman’ın birlikte kaleme aldıkları oldukça eğlenceli Folklorik Türk Marka Terminolojisi yazısı, Özlem Fütman’dan ayın eseri ve sanatçısı yazısı (Gustav Klimt – Adele Bloch-Bauer’in Portresi), Gonca Ilıcalı’dan Avrupa Birliği’nin coğrafi işaretlerle ilgili Cenevre Metnine katılım sürecine ilişkin bir yazı ve ayrıca Sizce Kim Haklı ve Saçmalardan Seçmeler bölümlerimiz bu sayıda sizlerle olacak.

Abonelik talebini iletmesine rağmen bülteni alamayan takipçilerimizin iprgezgini@gmail.com adresine sorunu bildiren bir mesaj iletmelerini rica ediyoruz. Böylelikle sorunu tespit ve müdahale etme şansımız olacak.

Bülteni ilişkin görüş, öneri ve eleştirilerinizi bekliyoruz.

İyi eğlenceler!

IPR Gezgini

iprgezgini@gmail.com

Ekim 2019

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş, Sertaç Köksaldı Fikri Mülkiyet Hakları Başarı Ödülü’nün İkinci Sahibi Oldu

Boğaziçi Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Koç Üniversitesi ve Özyeğin Üniversitesi tarafından; 17-18 Ekim 2019 tarihlerinde İstanbul’da  düzenlenen “Üniversitelerde Fikri Mülkiyet Hakları Yönetimi Uluslararası Konferansı” başarıyla tamamlandı.

Konferans kapsamında “Sertaç Köksaldı Fikri Mülkiyet Hakları Başarı Ödülü”nün ikincisi de verildi. Bu yılki ödülün sahibi “Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş” (TUSAŞ) oldu.

Okuyucularımızın hatırlayacağı üzere, geçtiğimiz yıl ilk kez verilen “Sertaç Köksaldı Fikri Mülkiyet Hakları Başarı Ödülü”nün sahibi IPR Gezgini olarak bizler olmuştuk ve ödülün ilk sahibi olmaktan büyük kıvanç duyuyoruz.

Ödülün ikinci sahibinin TUSAŞ gibi Türk sanayinin devlerinden birisi olması bize ikinci kez gurur verdi, çünkü sadece alanımıza katkı ve zevk için yaptığımız maddi karşılığı olmayan çalışmaların, takdir düzleminin düşündüğümüzün çok ötesine geçtiğini görmüş olduk.

TUSAŞ’ı biz de tebrik ediyoruz ve gelecek yılki ödülün sahibini şimdiden merak ediyoruz.

IPR Gezgini

Ekim 2019

iprgezgini@gmail.com

“Güçlü Bir Ulusal Ekonomi İçin Fikri Mülkiyetin Rolü Zirvesi”nden Notlar

Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) Türkiye Milli Komitesi, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Ankara Üniversitesi ve TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi işbirliğinde düzenlenen “Güçlü Bir Ulusal Ekonomi İçin Fikri Mülkiyetin Rolü Zirvesi”, 7 Ekim 2019 tarihinde İstanbul Hilton Bomonti Otel ve Konferans Merkezi’nde gerçekleşti.

TOBB Başkanı ve ICC Türkiye Milli Komitesi Yönetim Kurulu Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, ICC Genel Sekreteri John Denton, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Fatih Kacır ve Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erkan İbiş’in, genel hatlarıyla fikri sınai haklar ile ekonomi arasındaki kuvvetli ilişkiye ve fikri sınai haklar korumasının önemine vurgu yaptıkları açılış konuşmaları ile başlayan zirveye, alanında uzman ulusal ve uluslararası birçok önemli isim katıldı.

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ve FİSAUM Müdürü Prof. Dr. Arzu Oğuz’un moderatörlüğünde gerçekleşen ve “Ekonomik Dönüşüm Kapsamında Yeni Teknolojiler, İnovasyon ve Fikri Mülkiyet Hakları” başlıklı birinci oturum kapsamında:

  • İlk konuşmacı Londra Queen Mary Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ve Queen Mary Fikri Mülkiyet Araştırma Enstitüsü Direktörü Prof. Dr. Duncan Matthews, “Standart Gerekli Patentler ve Kablosuz Gezegenden Sonra FRAND (Adli, Makul ve Ayrımcı Olmayan Lisans)” konusu üzerine bir sunum gerçekleştirdi. Konu, Matthews tarafından Unwired Planet v. Huawei International davası çerçevesinde incelendi. Söz konusu dava özetle, İngiltere Mahkemeleri önünde görülen, Unwired Planet’in hak sahibi olduğu 4G teknolojisi ile ilgili patentlerin Huawei tarafından ihlali hakkındadır. Sonuç olarak, Huawei’nin Birleşik Krallık’ta lisans istemesine rağmen Unwired Planet’ın önerdiği gibi dünya çapında lisans verilmesinin çok daha verimli ve mantıklı olacağına hükmedilmiştir.
  • Bu oturumun ikinci konuşması, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayşe Odman Boztosun tarafından, “Son Teknolojik Gelişmeler Işığında Fikri Mülkiyet Pazarlamasının Geleceği” konusu üzerinedir. Özetle, fiziksel ve dijital dünya arasındaki çizginin giderek silikleştiği, fikri mülkiyet hakları rejiminin yaratıcılığı teşvik ve düşünsel yaratılar ve işaretler olan soyut varlıkların yayılmasıyla ilgili olduğu ortaya konulmuştur. Konu, bir distopya senaryosu çerçevesinde ele alınmıştır. Devletin de fikri sınai hakların korunmasında önemli bir rolü olduğu; takip ederek, harekete geçerek ve daha fazla sorumluluk alarak destek olması gerektiği vurgulanmıştır.
  • Üçüncü konuşmada Türkiye Ekonomi Kurulu Başkanı Prof. Dr. Hasan Kazdağlı, “Fikri Mülkiyet Hakları ve Ekonomik Gelişme” başlığı altında fikri mülkiyet haklarının ekonominin gelişmesindeki önemini ortaya koymuştur. Yerli, fikri ve milli olmanın önemini vurgulamış, faydanın maliyeti aşması gerektiğini belirtmiştir.
  • Bir sonraki sunum, Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cenker Göker tarafından “Türk Vergi Sisteminde Patent Box Rejimi” üzerine yapılmıştır. Devletlerin patenti teşvik etmek adına ‘patent box’ uygulamasıyla patent, faydalı model ve yazılım kapsamında ürünlerin seri üretime geçişi sonrası satışlardan vergi almama politikası Avrupa ülkelerinden örnekle açıklamıştır. Türkiye’de de bu sistemin 2014 yılından itibaren var olduğu, ancak uygulamada patent belgesinin gelmesi ile satış arasındaki zaman farkından ötürü çok da etkili olamadığı ortaya konulmuştur.
  • Ford Otosan Fikri Mülkiyet Hakları Lideri ve Patent Vekili Ümit Yerli, “Fikirden Ticarileşmeye Fikri Haklar” konulu sunumunda fikri hakların ilk aşamasından son aşamaya kadar geçtiği yolları anlatmıştır. Üretim hakkı var mı yok mu araştırmasından ürün modellemesine ve seri üretime kadar buluş sonrası ticarileşme sürecini ve patent sürecini katılımcılarla paylaşmıştır.
  • Stockholm Üniversitesi Hukuk Departmanında Fikri Mülkiyet Hukuku Profesörü olan Dr. Eleonora Rosati, birinci oturumun altıncı sunumunda “Avrupa Perspektifinden Online Platformların Sorumlulukları (İçtihat Hukuku ve Yeni Telif Hakları Direktifi)” başlıklı bir konuşma yaptı. Özetle, yeni Avrupa Birliği Telif Hakları Direktifi’nin Youtube gibi içerik sunan online platformlara telif hakları bağlamında sorumluluk getirdiği düzenleme incelenmiştir. Pirate Bay davası örneği üzerinden dosya indirme sitelerinin içerik oluşturmadığı halde yalnızca bu içeriklerin kullanıcılar tarafından siteye yüklenmeleriyle bile sitenin bu ihlallere kolaylık sağladığından bahisle sorumlu olduğu, Youtube’a karşı da hala görülmekte olan davalar olduğu belirtilmiştir.
  • İlk oturumun programdaki sonuncusu, TÜBİTAK Teknoloji Transferi Ofisi Başkanı Murat Baybalı’nın “TÜBİTAK Destek Programlarında Fikri Mülkiyet Uygulamaları ve TÜBİTAK’a Ait Fikri Mülkiyet Haklarının Transferi” başlıklı sunumuydu. 2004 yılından beri bir program hariç üretilenlerin fikri haklarının üretenler üzerinde olduğu, üniversiteler açısından da üniversite-buluşçu arası protokole göre belirlendiği belirtilmiştir. Teknoloji Transfer Ofisi (TTO) Başkanlığının hakların devriyle ilgilendiği, TÜBİTAK’ın teşkilat yapısı ile birlikte anlatılmıştır.
  • Programda yer almayan bir konuşmayla Amerika Birleşik Devletlerinden gelen misafir konuşmacı da fikri mülkiyet hırsızlığı ve bilişim suçlarının büyümeyi önlediği, ekonomiye zarar verdiği ve özü itibariyle yıkıcı nitelikte olduğuna değindi.

Texas A&M Üniversitesi Hukuk Profesörü Prof. Dr. Irene Calboli de öğle yemeğinin hemen ardından gerçekleşen keynote konuşmasında “Tekstil ve Moda Endüstrisinde Fikri Mülkiyetin Korunması ve İnovasyon” başlığı altında Türkiye’nin 2017 yılında dünya çapındaki tekstil ihracatı listesinde 5. sırada yer aldığına ve tekstil sektöründe önemine değindi. Tekstil ve Moda endüstrisinde fikri mülkiyet korumasının marka, tasarım, telif gibi çeşitli fikri mülkiyet haklarıyla sağlanabileceği ve korumanın inovasyonu teşvik ile dengede tutularak gelişimi engellememesi gerektiğine vurgu yapmıştır.

“Kültür ve Yaratıcı Endüstrilerinin Telif Hakkı ve Dönüşümü” isimli ikinci oturum, TOBB-ETÜ Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Çiğdem Kırca’nın moderatörlüğünde gerçekleşti:

  • Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları Meslek Birliği (MÜYAP) Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Koordinatörü Bülent Forta, “Dijital Dönüşümün Ekonomik ve Hukuki Sonuçları” konulu ilk sunumda, teknolojik yeniliklere adapte olunması ve soyut mülkiyet bilincinin geliştirilmesinin önemi ile mevzuatın gelişen teknolojiye uyarlanmasının gerekliliğini vurgulanmıştır.
  • İkinci sunumda MÜYAP Genel Sekreteri Ahmet Türkoğlu, “Müzik Alanında Lisanslama” başlığı altında MÜYAP’ın International Federation of the Phonographic Industry (IFPI)’nin Türkiye Ulusal Birliği olarak tescilli olduğu, müzik umuma ileten yerlerin izin almak zorunda olduğu, meslek birliklerinin tarifeleri belirlediği ve takip görevi gibi meslek birlikleri ve müzik alanına dair birçok bilgi vermiştir.
  • Türkiye Adalet Akademisi Daire Başkanı Dr. Hasan Kadir Yılmaztekin, “Türk Telif Hakkı Yasası Yapay Zeka Yaratıcılık Sorunlarına Hazır Mı?” başlığı altında ‘Next Rembrandt’ deneyi kapsamında yapay zeka ve telif hakkı bağlantısını incelemiştir. Yapay zeka çeşitleri, alt alanları, Türk ve yabancı hukukta eser olma şartlarını bir arada irdelemiştir.
  • Dördüncü sunum, Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü Uluslararası İlişkiler Koordinatörü Belgin Aslan tarafından hazırlanan “Telif Haklarına Dayalı Yaratıcı Kültür Endüstrilerinin Ülke Ekonomisine Katkısı ve 2005 Unesco KİFAÇ Sözleşmesi Kapsamında Kültür Endüstrilerinin Desteklenmesi” başlığı altında genel hatlarıyla Teklif Hakları Genel Müdürlüğünün işleyişi, sektörel teklif hakları raporu (WIPO) ve 2005 UNESCO Kültürel İfadelerin Çeşitliliğinin Korunması Ve Geliştirilmesi Sözleşmesi (KİFAÇ) bakımından Telif Hakları Genel Müdürlüğünün genel sorumlu birim olduğu hakkında bilgilendirmelere ilişkindir.
  • Ardından, Kişisel Verileri Koruma Kurumu Uzman Hukukçusu Cennet Alas Şekerbay, “Dijital Dünyada Fikri Mülkiyet ve Kişisel Veri İlişkisi” konulu sunumunda fikri mülkiyet alanındaki başvuru ve tescil işlemleri için kişisel verilerin kullanıldığı, dolayısıyla bu kişisel verileri elde eden ve kullanan kişilerin yasal dayanakları olması ve yükümlülükleri yerine getirmeleri gerektiği üzerinde durmuştur. Fikri mülkiyet hakları koruması ve kişisel verilerin korunması, özel yaşamın gizliliği dengesinin kurulması gerektiğini belirtmiştir.
  • İkinci oturumun son sunumu, Maus Freres Şirketi Hukuk Müşaviri Stephanie Perrin’in “Pazar Yerlerindeki Mal Sahiplerinin Rolleri ve Sorumlulukları” konuludur. Perrin, bazı mal sahiplerinin bilerek ya da bilmeyerek gayrimenkullerini sahtecilere satıp kiraladığından ve uygulamada yürütülmeye başlanan söz konusu mal sahipleri ve devletin bilinçlendirilmesi çalışmalarından bahsetmiştir.

Tüm gün süren Zirve, fikri mülkiyet haklarının ekonomi ile ilişkisi ve önemini vurgulamak açısından ve geniş yelpazedeki sunumların sağladığı çok çeşitli bakış açısı bakımından önemli bir etkinlikti. Ne var ki, fikri mülkiyet çok geniş ve sürekli değişen, gelişen bir alan olduğundan daha çok zirve ve konferans düzenleneceği ve önemli konulara parmak basılacağı kuşkusuzdur.

Alara NAÇAR

Ekim 2019

nacar.alara@gmail.com

IPR Gezgini E-Bülteni’nin İlk Sayısı Yayımlandı!

IPR Gezgini E-Bülteni’nin ilk sayısı bugün yani 30 Eylül 2019 tarihinde yayımlandı. Bülten bu aydan başlayarak her ayın sonunda düzenli olarak sizlerle buluşacak.

Bültenin ilk sayısını https://iprgezgini.org/?na=v&nk=2-12b89c8983&id=4 bağlantısından okuyabilirsiniz.

E-Bültene abone olan okuyucularımıza bülten e-posta aracılığıyla iletildi. Bülteni e-posta yoluyla düzenli biçimde almak isteyen okuyucularımızın iprgezgini@gmail.com adresine taleplerini bildiren bir mesaj göndermelerini bekliyoruz.

Hazırlarken oldukça keyif aldığımız ve içimize sinerek yayımladığımız bültenin içinde neler mi var?

Önder E. Ünsal’dan yapay zeka ile işleyen otomatik telif hakkı yönetim sistemlerinin yolunun J.S. Bach’la kesiştiği kavşağa ilişkin bir yazı, Özlem Fütman’dan Ayın Sanatçısı Wassiliy Kandinsky hakkında tanıtım, Gonca Ilıcalı’nın 2. Uluslararası Coğrafi İşaretli Ürünler Zirvesi’ne ilişkin izlenimleri, Alara Naçar’ın EUIPO’daki bir yıllık stajına ilişkin tanıtıcı yazısı, Yeni Yazar Politikamızın tanıtımı, Takipçi Anketimizin sonuçları, Sizce Kim Haklı bölümümüz, Saçmalardan Seçmeler bölümümüz, Eylül 2019 Site Yazı Koleksiyonumuz ve yazıların bağlantıları ve diğer renkli içeriğimiz bu sayıda sizlerle olacak.

Abonelik talebini iletmesine rağmen bülteni alamayan takipçilerimizin iprgezgini@gmail.com adresine sorunu bildiren bir mesaj iletmelerini rica ediyoruz. Böylelikle sorunu tespit ve müdahale etme şansımız olacak.

Bülteni ilişkin görüş, öneri ve eleştirilerinizi bekliyoruz.

İyi okumalar!

IPR Gezgini

iprgezgini@gmail.com

Eylül 2019