Etiket: kötü niyetli markalar

Şansını Çok Zorlamak Her Zaman İyi Bir Fikir mi? Genel Mahkeme’nin Tekrar Markalarının Kötü Niyet Teşkil Edebileceğine İlişkin Kararı


Avrupa Birliği Adalet Divanı Genel Mahkemesi (“Genel Mahkeme”), 21 Ekim 2026 tarihinde verdiği T‑541/25 sayılı kararıyla, somut olaydaki birtakım başka koşulların da etkisiyle aynı marka için yeniden başvuruda bulunmanın yani tekrar markalarının (“re-filing”) kötü niyetli olduğunu değerlendirdiği bir karar vermiştir. Kararın orijinal metnine şu adresten ulaşılabilir.

EUIPO Başvuru Süreci ve Uyuşmazlığın Arka Planı

Başvuru sahibi Qingdao Ecopure Filter Co. Ltd (“QEF”)’in selefi, EUIPO nezdinde Haziran 2021’de WATERDROP kelime markası için başvuruda bulunmuş olup bu marka Aralık 2021’de tescil edilmiştir. Daha sonra işbu davada müdahil Waterdrop Microdrink GmbH (“WMG”) tarafından 2023 yılında bu markaya karşı 11. Sınıftaki mallar yönünden hükümsüzlük talebiyle EUIPO nezdinde başvuru yapılmıştır. Marka başvuru sahibinin aynı zamanda yine WATERDROP ibareli ve 11. Sınıfta 2016 yılında ve 2020 yılında tescil edilmiş iki başka markası da mevcuttur. QEF, 2022 yılında markaları devralmıştır. Ayrıca 2022 yılında 11. Sınıfta WATERDROP markası için yine başvuruda bulunmuştur. Diğer yandan 2022 yılında WMG’nin çeşitli ülkelerdeki WATERDROP ibareli marka başvurularına karşı da QEF itiraz etmiştir. 

2024 yılında EUIPO İptal Birimi, hükümsüzlük talebini reddetmiştir. WMG, kararı temyiz etmiştir. Temyiz Kurulu, İptal Birimi’nin kararını kısmen bozmuş ve 11. Sınıf’taki su filtreleme malları açısından uyuşmazlık konusu markayı geçersiz kılmıştır. Temyiz Kurulu özellikle, uyuşmazlık konusu marka ile önceki tarihli markanın kapsadığı aynı mallar açısından yeni tescil başvurusunun kötü niyetle yapıldığına karar vermiş olup bunun temel gerekçesi, kullanım yükümlülüğünü yerine getirmeme ve kanunu dolanma niyetiyle önceki markanın yeniden tescil edilmesi niteliğinde (“re-filing”) olmasıdır. İtiraz edilen markanın kapsadığı diğer mallar bakımından ise Temyiz Kurulu, kötü niyetin ispatlanamadığına hükmederek temyiz talebini reddetmiştir.

Genel Mahkeme Süreci

Başvuru sahibi QEF, uyuşmazlık konusu kararın iptali için Genel Mahkeme’ye başvurmuştur. 

Genel Mahkeme kararında, kötü niyet kavramının her ne kadar günlük dildeki genel anlamı uyarınca dürüst olmayan bir niyetin varlığını gerektirse de marka hukuku anlamında bu kavramın 2017/1001 sayılı AB Marka Tüzüğünün (“Tüzük”) 59. Maddesinin 1. Fıkrasının (b) bendine atıfla korunması amaç edinilen adil bir rekabet amaçlı değil de üçüncü kişilerin menfaatlerini zedelemek amacıyla ya da belirli bir kişiyi hedef almaksızın bir markanın işlevleri, özellikle de kaynak belirtme temel işlevi dışında başka amaçlarla münhasır bir hak elde etmek amacıyla yaptığı anlaşılıyorsa kabul edilebileceği ifade edilmiştir. Elbette somut olayın tüm koşulları dikkate alınarak detaylı bir değerlendirme yapılmalıdır ve kötü niyetin varlığını ispat yükü bunu iddia edendedir. Bu kapsamda, başvuru sahibinin, üçüncü bir kişinin en az bir AB ülkesinde tescil talep edilen işaretle karıştırılabilecek nitelikteki aynı veya benzer bir ürün veya hizmet için aynı veya benzer bir işareti kullandığını bilmesi veya bilmesi gerektiği; ayrıca, başvuru sahibinin söz konusu üçüncü kişinin bu işareti kullanmaya devam etmesini engelleme niyeti; ve son olarak da üçüncü kişinin işareti ile tescil talep edilen işaretin yararlandığı hukuki koruma düzeyi dikkate alınmaktadır (ABAD Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli kararı).

Bu çerçevede, Temyiz Kurulu ve Genel Mahkeme uyuşmazlık konusu marka başvurusunun 19 Şubat 2021 tarihinde sona eren, neredeyse aynı olan önceki markanın 5 yıllık hoşgörü süresinin bitiminden sadece dört ay sonra yapıldığını tespit etmiş, ayrıca, başvuru sahibinin veya markaları devralanın, nispeten kısa sayılacak bir üç yıllık süre içinde, özellikle 11. Sınıfta yer alan malları kapsayan, “WATERDROP” kelime unsurundan oluşan en az dört marka başvurusu yaptığını belirtmiştir. Dahası, uyuşmazlığa konu edilen su filtreleme ürünlerinin, zaten önceki markanın kapsadığı malların kapsamına girdiğini ve dolayısıyla bu malların özdeş olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla, daha önceki markanın halihazırda kapsadığı malları da içeren ve nispeten kısa bir zaman dilimi içinde tekrarlanan bu marka başvuruları örüntüsünün, açık bir ticari gerekçeye dayanmadığı değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, başvuru sahibinin ticari faaliyetlerinde herhangi bir genişleme olduğunu, hele ki söz konusu özel sektör değerlendirildiğinde hızlı bir pazar gelişimi olduğunu kanıtlamadığı belirtilmiştir. Ayrıca, bu sektörün “özellikle dinamik veya inovasyon odaklı” olmadığı belirtilmiştir. Bu nedenle de bunların, piyasa gerçeklerine yanıt olarak uyuşmazlık konusu mallar listesinde sık sık yapılan düzenlemeleri veya güncellemeleri haklı çıkarmadığı değerlendirilmiştir.

Çek Cumhuriyeti, Almanya, İspanya, Fransa ve AB’de WMG’nin WATERDROP markalarının tesciline yönelik QEF tarafından yapılan itirazlara ilgili olarak, başvuru sahibinin önceki tarihli markaya dayandığı tek itirazının İspanya’da olduğu belirtilmiştir. Çek Cumhuriyeti, İspanya ve AB’deki marka başvurularına karşı yaptığı itirazlarda, kısmen 11. Sınıfta yer alan ve önceki markanın kapsadığı mallarla aynı olmasına rağmen, önceki tarihli markadan ziyade işbu uyuşmazlık konusu markaya ve diğer önceki haklara dayandığını gözlemlemiştir. Dolayısıyla başvuru sahibi, söz konusu itirazlar kapsamında önceki markanın kullanımını ispat etme yükümlülüğünden kaçınarak yeniden yapılan başvurudan bir avantaj elde etmiştir. Almanya ve Fransa’daki itirazlarda konu 07. Sınıftaki mallar olduğundan bu değerlendirmede doğrudan dikkate alınmamıştır. 

Diğer yandan, QEF’in, mallarını tek bir güncellenmiş tescil altında birleştirmek amacıyla yeniden başvuru yaptığına dair iddiası, idari yükün azaltılması, pratiklik ve birden fazla yenilemenin yapılmayacak olmasıyla maliyetin etkin kullanılması temeline dayandırılmış olsa da, QEF’in bu konuda somut bir kanıt sunmaması ve bir de söz konusu başvurunun yeni başvuru ücreti doğurduğu ve diğer markaların da terk edilmediği gözetildiğinde makul olmaması karşısında reddedilmiştir.

QEF ayrıca, itiraz konusu kelime markasının, figüratif bir marka olan önceki markayla özdeş olmadığını ve kelime markasının daha esnek bir koruma sağlaması nedeniyle modernleşmeye gidilerek eski stilize markadansa artık kelime markası kullanmak istemesinin amaçlandığını ileri sürmüştür. Ne var ki Genel Mahkeme, bir işaretin, bir markayı oluşturan tüm unsurları herhangi bir değişiklik veya ekleme olmaksızın aynen yeniden içerdiği durumlarda veya bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ortalama bir tüketici tarafından fark edilmeyecek kadar önemsiz farklılıklar içerdiği durumlarda markaların aynı olarak değerlendirildiğini hatırlatmıştır. Zira her iki marka da “WATERDROP” kelimesinden oluşmaktadır ve önceki markanın yazı tipi aslında stilize de olmadığından (“Image not found”) farklılık ortalama bir tüketici tarafından fark edilmeyecek kadar önemsizdir. Ama burada esas sorun, bu iddianın EUIPO önündeki süreçte ileri sürülmeden ilk defa mahkeme önünde ifade edilmiş olmasıdır. Bu nedenle de geçerli görülmeyip dikkate alınmamıştır. 

QEF’in, uyuşmazlık konusu markanın başvuru tarihinde daha önceki markayı halihazırda kullanıyor olması da konuyla ilgisiz kabul edilmiştir. Bunun nedeni olarak da kötü niyetin değerlendirilmesinde belirleyici faktörün, marka başvuru sahibinin niyeti olduğu vurgulanmıştır. Bu nedenlerle Mahkeme, daha önceki markayla aynı olan mallar için itiraz edilen markanın kısmi hükümsüzlük kararını onamış olup daha önceki markanın mallarıyla aynı olmayan mallar için hükümsüzlük söz konusu olmamıştır.

Tüm bu koşulları göz önünde bulundurarak, Temyiz Kurulu başvuru sahibinin WMG’nin tescil çabalarını engellemek amacıyla, kendi önceki markasındaki mallarla tam olarak aynı olan mallar için yalnızca uyuşmazlık konusu markayı kullanmasının, Tüzük’ün amaçlarıyla bağdaşmadığı sonucuna varmıştır. Ayrıca, Temyiz Kurulu, başvuru sahibinin niyetinin, uyuşmazlık konusu markanın kapsadığı mallar için önceki markanın gerçek kullanımını kanıtlamak zorunda kalmayacağı yapay bir durum yaratarak AB marka hukukunun kurallarından yararlanıp sistemin dengesine zarar verecek şekilde hukuku adeta dolanmak olduğu sonucuna varmıştır. Bu tespit ve sonuçlar Genel Mahkeme tarafından haklı bulunup onanmıştır.

QEF’in, Genel Mahkeme’nin MONOPOLY kararına da dayandığı ve bu kapsamda bir markanın yeniden başvurusunun yapılmasının kendi başına kötü niyet teşkil etmediğini iddia ettiği görülse de Genel Mahkeme, kötü niyetin kaynağının sırf yeniden başvuru değil, QEF’in AB marka hukukunun temel bir kuralını (gerçek kullanımın kanıtlanması gerekliliği), AB marka sisteminin dengesine zarar verecek şekilde bir avantaj elde etmek amacıyla atlatma/hukuku dolanma niyeti olduğunu vurgulamıştır.

Burada önemle belirtmek gereken bir husus da gerek Genel Mahkeme’nin gerekse de Temyiz Kurulu’nun kötü niyet incelemesinde kullanma yükümlülüğünün dolanmasıyla markanın gerçek kullanımını kanıtlamak zorunda kalmamanın getirdiği usulî avantaja odaklanmaması, kötü niyetin tespit edilip edilmediğini belirlemek amacıyla özellikle uyuşmazlık konusu markanın tesciline yol açan olayların kronolojisi, söz konusu markaların birebir aynı olup olmaması ve aynı malları kapsayıp kapsamaması gibi faktörlerin yanı sıra, portföy birleştirme, pratiklik veya piyasa gerçeklerine uyum gibi, başvuru sahibinin marka tescil stratejisini gerekçelendirmek için ileri sürdüğü nedenleri de dikkate almış olmasıdır. Bu bulgular ABAD’ın daha önceki yine bu konudaki MONOPOLY ve PELIKAN kararlarıyla aslında paraleldir. Dolayısıyla doğrudan yalnızca “re-filing”/yeniden aynı marka için başvuruda bulunmanın tek başına kötü niyetli olduğu sonucunun çıkarılması doğru değildir. Burada gerçekten arka plandaki amacın/niyetin tespit edilmeye çalışıldığı anlaşılmaktadır. 

Yukarıdaki tüm bilgiler ışığında, bu karar esasında bir bakıma tekrar başvurusu yapılan markanın iyi niyetli olduğuna dair ispat yükünü başvuru sahibine yüklemekte, kullanmama nedeniyle iptali veya kullanmama def’ini aşmak amaçlı olmayan markanın yeniden tesciline yönelik stratejilerin başarılı olmasını zorlaştırmaktadır. Açıkça gerçekten ticari somut bir sebep arandığı, yalnız markayı modernize etmek gibi sebeplerin markada gerçekten farklılık olmadıkça kabul edilemeyeceği gibi bir sonuç doğurmaktadır. Bir yandan gerçekten kullanılmayan ve kullanmama nedeniyle iptal sonucunu ortadan kaldırmak veya kullanmama defi’ ileri sürülmesini engellemek için ve kanunu dolanmak için yapılan kötü niyetli başvuruların engellenmesi serbest ticaretin korunması ve haksız rekabetin önlenmesi, sicilin temiz tutulması ve gereksiz yere tescil engeli yaratılmaması gibi açılardan son derece önemli olabilecekken her somut olayın koşullarına göre dikkatli bir değerlendirme yapılarak menfaatler dengesi gözetilmelidir. Zira aslında gerçekten yoğun bir şekilde kullanılan markaların sırf 5 senelik süre geçmiş olması nedeniyle herhangi bir itirazda veya davada kullanım ispatıyla karşılaşarak ekstra masraf, süre ve ek prosedürel yük oluşturması ve kullanmama nedeniyle iptal sürecine boş yere maruz kalması da mümkün olduğundan bu gereksiz yükü bertaraf etmek için de -herhangi bir kanunu dolanma ve kullanılmayan markayı canlı tutma ve başkalarını engelleme amacı gütmeksizin- yapılan başvurularda fiili gerçek kullanımın olduğu değerlendirilmeden yalnızca niyete bakıldığı gerekçesiyle ret kararı verilmesi yerine daha farklı bir değerlendirme yapılması gerekebilir. 

Alara NAÇAR SEÇKİN

nacar.alara@gmail.com

Kasım 2026