Türk Patent ve Marka Kurumu Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Kurulları Yönetmeliği (Yönetmelik) m.6/3 hükmüne göre; Türk Patent ve Marka Kurumunun (TÜRKPATENT) nihai karar mercii olan Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi (YİDD) bünyesinde yer alan kurullar (YİDK), verecekleri karara etki edecek bir konunun bekletici sorun yapılması hakkında ara karar verebilir.
Yönetmelik m.6/3 hükmüne göre; bir konunun bekletici sorun yapılabilmesi için tek şart, belirtilen konunun verilecek karara etki etme kabiliyetinin bulunmasıdır. Bununla birlikte hükmün sonunda yer alan “verebilir” ifadesi ile böyle bir konunun varlığı hâlinde dahi YİDK’ye, bekletici sorun kararı verme konusunda takdir hakkı tanınmıştır. Bu takdir hakkının kullanılmasına ilişkin sınai mülkiyet mevzuatında herhangi bir sınırlama getirilmemekle birlikte, TÜRKPATENT’in bir idari merci olması, verdiği kararların da idari nitelikte olması nedeniyle idari işlem ve eylemlerde takdir hakkının kullanılmasına ilişkin sınırlamaların, YİDK tarafından verilecek (ya da verilmeyecek) bekletici sorun kararları bakımından da geçerli olduğu değerlendirilmektedir.
Yönetmelik m.6/3 hükmünde belirtilen “karara etki edecek bir konu” tipik örneklerinden biri de bir marka başvurusunun reddine engel olabilecek nitelikteki bir markanın hükümsüzlüğü ya da iptaline ilişkin başlatılmış ve devam eden hukuki süreçlerdir. Hatta bu süreçlerin bazılarında; redde gerekçe markanın kötü niyetli şekilde tescil ettirilmiş olduğu, bu markanın gerçek hak sahibinin, reddedilen sonraki tarihli başvurunun sahibi olduğu ve Sicil’de başkası adına tescilli görünen, ancak gerçek hak sahibinin kendisi olduğu bu markanın varlığı sonlandırılmadan markasını tescil ettiremediği durumlarla da karşılaşılmaktadır. Ne var ki yine böylesi durumlarda dahi YİDK’nin tescile engel markanın hükümsüzlüğü veya iptali istemiyle yürütülen hukuki süreçleri bekletici mesele yapmadığı durumlarla karşılaşılmaktadır.
Ankara 5. Fikrî ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin, YİDD kararının iptali istemine ilişkin bakmakta olduğu davada vermiş olduğu 10.05.2023 tarihli ve E.2022/221, K.2023/230 sayılı güncel karar ile YİDK’nin “bekletici sorun” yapma konusundaki takdir yetkisi etraflıca ele alınmış ve bu yetkinin sınırlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur.[1] Kararda özetle; YİDK’nin karar verdiği anda, redde mesnet markanın hükümsüzlüğüne ilişkin verilen ilk derece mahkemesi kararının üzerinden bir yıl veya daha uzun bir süre geçmişse, bu kararın kesinleşmesinin bekletici sorun yapılmasının “kamu yararı” ve “hizmetin gerekleri”ne uygun olduğu, TÜRKPATENT’in asli görevlerinden olan düzenli işleyen bir sınai mülkiyet koruma sistemi tesis edilmesinin gereği olduğu tespit edilmekte, takdir yetkisinin aksi yönde kullanılmasının hukuka aykırı olduğu vurgulanmaktadır. Kararın ilgili bölümleri aşağıda yer almaktadır:
Redde gerekçe oluşturan bir markaya ilişkin olarak yürütülen ve henüz başlangıç aşamasında olan, sözgelimi bir hükümsüzlük davasında henüz ilk derece mahkemesinde dilekçeler teatisi dahi tamamlanmamış olan veya idari iptal başvurusu henüz karşı tarafa dahi tebliğ edilmemiş olan bir sürecin bekletici sorun yapılması, akıbeti konusunda tahmin dahi yürütülemeyen redde mesnet marka sahibi aleyhine orantısız bir tasarruf olacaktır. Bununla birlikte yukarıdaki kararda isabetli olarak belirtildiği gibi; redde mesnet markaya ilişkin verilmiş bir hükümsüzlük kararı varsa ve bu karar kanun yolu incelemesindeyse, anılan kararın kesinleşmesinin bekletici sorun yapılması, redde mesnet markanın varlığını sürdürmeyeceği yönünde makul bir beklenti oluştuğu için menfaatler dengesine uygun olacaktır. Oysaki TÜRKPATENT uygulamasında redde gerekçe markanın hükümsüzlüğüne ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddedildiği durumlarda dahi, “bekleme süresinin belirsiz olduğu”, “kararın kesinleşmesinin sınırsız şekilde beklenemeyeceği” gibi gerekçelerle bekletici mesele yapılması taleplerinin reddedildiği durumlarla karşılaşılmaktadır. Bu ret kararları neticesinde; redde gerekçe marka sahibinin yeni bir başvuru yaparak, olası hükümsüzlük veya iptal kararlarını dolanması riski ortaya çıkmakta, başvurusu reddedilen marka sahibi ise redde gerekçe markanın akıbeti kesin şekilde belli olana kadar, Sicil’de boşluğa mahal vermemek için birbirini takip eden başvurular yapmak zorunda kalmaktadır. Bekletici sorun yapılmasına ilişkin talebin, yukarıdaki şekilde reddedilmesi; hem sonraki tarihli başvuru sahibi, hem yargı sistemi hem de TÜRKPATENT bakımından yersiz bir iş gücü, zaman ve para kaybına neden olmaktadır.
İncelemeye konu karar çerçevesinde; YİDK’nin, bekletici sorun yapılmasına ilişkin talebi değerlendirirken, bekletici sorun yapılan sürecin belli bir aşamaya gelip gelmediğini, gelinen aşamada redde gerekçe markanın varlığının sona ereceğine ilişkin bir emare olup olmadığını dikkate alması, beklenecek sürenin belirsiz olması gibi soyut gerekçelerle bekletici mesele taleplerini reddetmemesi beklenmektedir. Uygulamanın belirtilen şekilde olmasının, kamu yararına, hizmetin gereklerine uygun olacağı, aksi yöndeki kararların iptal edilme riskiyle karşı karşıya kalacağı değerlendirilmektedir.
Osman Umut KARACA
Kasım 2024
[1] Karar için bkz: https://emsal.uyap.gov.tr/#, (03.11.2024)