Takvim 1 Aralık 2025’i gösterdiğinde, “coğrafi işaretli zanaat ve sanayi ürünleri” (Craft and Industrial Geographical Indication – CI GI) bakımından Avrupa Birliği (AB) düzeyinde coğrafi işaret koruması sağlamak üzere, Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi – EUIPO için yepyeni bir dönem başladı. Bu konudaki yasal düzenlemenin hazırlık safhasına, 10.12.2020 tarihinde IPR Gezgini’nde yayımlanan “Avrupa Birliği’nin Coğrafi İşaret Sisteminde Önemli Gelişmeler” başlıklı yazımızda yer vermiştik.
27.10.2023 tarihli AB Resmi Gazetesinde yayımlanan 2023/2411 sayılı AB Tüzüğü, kısaca tarım dışı ürünler olarak da adlandırılabilen CI GI bakımından koruma şartlarını düzenlerken, AB Markasına ilişkin 2017/1001 sayılı Tüzük ile AB’nin Cenevre Metnine katılımına ilişkin 2019/1753 sayılı Tüzükte bazı değişiklikler öngörmüştür. Bu konuya ilişkin “Tarım Dışı Ürünlerde Coğrafi İşaret Tescili İçin EUIPO Görev Başında!” başlıklı yazımız ise, 06.06.2024 tarihinde IPR Gezgini’nde yayımlanmıştı.
01.12.2025’te uygulanmaya başlayan 2023/2411 sayılı Tüzük, coğrafi işaretlerden sadece “mahreç işareti” (geographical indication) bakımından koruma sağlayacak. Bir başka ifadeyle, CI GI için AB düzeyinde “menşe adı” (designation of origin) koruması söz konusu olmayacak.
2023/2411 sayılı Tüzüğün 2025/1956 sayılı Uygulama Yönetmeliği 28.11.2025 tarihli, 2025/1955 sayılı Yetkilendirme Tüzüğü (Delegated Regulation) ise 01.12.2025 tarihli AB Resmi Gazetelerinde yayımlandı. Bu yazımızda, 2025/1956 ve 2025/1955 sayılı yeni tüzüklerde yer verilen ve 2023/2411 sayılı Tüzükte hakkında detaylı açıklama bulunmayan hususlara odaklandık.
A- 2025/1956 sayılı Uygulama Yönetmeliğinde dikkati ilk çeken hususları aşağıda sıralıyoruz.
- Korunan coğrafi işaret tamamen ya da kısmen, 2023/2411 sayılı Tüzüğün Madde 8(2) hükmü ile koşulları belirlenen “tek üretici”nin adından oluşmuş olsa bile bu durum; coğrafi işaret şartnamesine uygun olması şartıyla, diğer üreticilerin söz konusu coğrafi işareti kullanmalarını engellemez. (Madde 3)
- EUIPO, kendisine yapılan tüm başvuruları 1 ay içinde AB Komisyonuna bildirir. (Madde 4)
- AB ülkeleri, mevcutta korumakta oldukları coğrafi işaretlerinin AB düzeyinde de korunabilmesi amacıyla, 02.12.2026 tarihine kadar EUIPO’ya bildirimde bulunurlar. (Madde 5)
- Ulusal düzeydeki prosedürden derogasyona sahip olan AB ülkesi ve üçüncü ülkenin ortak coğrafi işaretlerinin AB düzeyinde korunması için bu başvurunun, ilgili AB ülkesindeki başvuru sahibi tarafından EUIPO’ya yapılması gerekir. (Madde 6)
- Başvuruya ilişkin tek belge (single document), gerekçelendirilmiş istisnai durumların dışında en fazla 2500 kelime içermelidir. (Madde 10)
- EUIPO kendisine yapılan tüm itirazları, itiraz süresinin sona ermesinden itibaren 1 ay içinde AB Komisyonuna bildirir. (Madde 16)
- Üçüncü ülkelere ait coğrafi işaretlerin AB tescilindeki değişiklik taleplerinde; söz konusu değişikliğin, ilgili üçüncü ülkenin yürürlükte bulunan coğrafi işaret kanununa uygun olduğunun kanıtı sunulur. (Madde 18)
- Üçüncü ülkelerle ilgili olan ve 2023/2411 sayılı Tüzüğün Madde 31(5) hükmüyle belirlenen standart değişikliklere ilişkin kararlar, ilgili üçüncü ülkenin yetkili makamı tarafından ve söz konusu kararın kamuya duyurulmasından itibaren en geç 1 ay içinde EUIPO’ya bildirilir. (Madde 23)
- AB ülkesinin yetkili makamının veya EUIPO’nun AB Komisyonuna yapacağı talep üzerine AB Komisyonu, EUIPO nezdinde yürütülen işlemlerin yetkisini, 2023/2411 sayılı Tüzüğün Madde 30 hükmü uyarınca kendi üzerine alabilir. Bu kapsamda AB Komisyonu, söz konusu talebin yapıldığı veya kendi inisiyatifiyle bu yetkiyi aldığı tarihten itibaren 9 ay içinde karar verir. (Madde 28)
- Coğrafi işaretin tescilli olduğunu gösteren ifade (Protected Geographical Indication), bu ifadeye ilişkin PGI kısaltması ve ilgili AB amblemi ancak, tescilin AB Resmi Gazetesinde yayımlanmasından sonra ve sadece tescil kapsamındaki ürün ile ilgili olarak kullanılabilir. Söz konusu ifade, kısaltma ve amblem, tescil edilen coğrafi işaret ile birlikte kullanılır. (Madde 29)
- Ücretler; başvurunun, AB düzeyindeki değişikliğin, iptal veya itiraz talebinin yapılmasından itibaren en geç 10 takvim günü içinde ve euro para birimiyle ödenir. (Madde 30)
- Coğrafi işaret tescilinde ulusal prosedür uygulayan AB ülkeleri, kendilerinin belirleyeceği ücretleri ayrıca talep edebilirler. AB düzeyindeki tescile ilişkin ücretler ise, 2025/1956 sayılı Uygulama Yönetmeliğinin 2 numaralı ekiyle aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.
– Başvuru ücreti: 1500 Euro (hem AB ülkeleri hem de üçüncü ülkeler için)
– Ürün şartnamesinde değişiklik talebi ücreti: 750 Euro
– İptal talebi ücreti: 630 Euro
– İtiraz ücreti: 720 Euro
- Denetim ve yaptırımla ilgili olarak AB ülkeleri arasında karşılıklı yardım ve iş birliğini içeren detaylı kurallar Madde 33 ila 36 arası hükümler ile düzenlenmiştir.
- AB yetkili makamları, üçüncü ülke kaynaklı coğrafi işaretler bakımından 2023/2411 sayılı Tüzüğe uygun olmayan durumların bulunduğuna veya insanlara veya çevreye yönelik risk bulunduğuna dair bilgi aldıklarında gecikmeksizin diğer AB ülkelerine ve AB Komisyonuna bildirirler. (Madde 37)
B- 2025/1955 sayılı Yetkilendirme Tüzüğünde dikkati ilk çeken hususları aşağıda sıralıyoruz.
- Üçüncü ülke başvuruları da dahil olmak üzere tüm başvurular, başvuru koşullarını sağlayıp sağlamadıkları bakımından ön değerlendirmeye tabi tutulurlar. (Madde 2)
- EUIPO Temyiz Kurulu itirazları, başvuru yapana ve başvurunun kaynaklandığı AB ülkesinin yetkili makamına ya da irtibat noktasına bildirir. Bu bildirim, itirazın yapıldığı resmi dilin yanı sıra, ilgili AB ülkesinin resmi diline yapılan doğrulanmış makine çevirisini içerir. Üçüncü ülke kaynaklı başvuruya yapılan itirazdaki bildirim ise, itirazın resmi dilinin yanı sıra, EUIPO nezdinde ilk işlemin yapıldığı, diğer bir deyişle başvurunun yapıldığı resmi AB diline yapılan doğrulanmış makine çevirisini içerir. (Madde 3)
- İtiraz ile aynı dilde hazırlanacak itiraz gerekçeleri açık ve anlaşılır biçimde yazılmalı, tüzüğün öngördüğü tüm bilgileri içermelidir. (Madde 4)
- Tescil başvurusunun yayımına karşı itiraz süresi 3 aydır. 2023/2411 sayılı Tüzüğün Madde 29(6) hükmü uyarınca yayımlanan EUIPO kararlarına karşı ise, kararın AB Sicilindeki ilandan itibaren 2 ay içinde itiraz edilebilir. İtirazın süresi içinde yapılmaması; itiraz gerekçeleri başta olmak üzere, itiraz kapsamıyla ilgili şartların ilandan itibaren 4 ay içinde tamamlanmaması vb. durumlarda itiraz kabul edilmeyerek ret edilir. İtiraz ücretiyle ilgili eksikliklerde ise itiraz yapılmamış sayılır. (Madde 5)
- İtiraza hakkında başvuru yapanın karşı görüşü, itiraz edenin itiraz gerekçelerinin kendisine bildirim tarihinden itibaren 2 ay içinde ve herhangi bir resmi AB dilinde sunulur. İstisnai durumlarda ve gerekçeli olmak kaydıyla bu sürenin uzatılması talep edilebilir. (Madde 6)
- İtirazın incelenmesi itiraz gerekçeleriyle sınırlı olmasına rağmen, esasa dair prosedürel şartların veya 2023/2411 sayılı Tüzük uyarınca doğru bir başvuru için elzem görülen durumların ileri sürülmesi halinde Temyiz Kurulu, incelemeyi bu doğrultuda genişletebilir. Temyiz Kurulunun Danışma Kurulundan görüş alması gerekirse bu durum, dijital sistem vasıtasıyla hem itiraz eden hem de başvuru yapan taraflara bildirilir. (Madde 7)
- Yetkili makamı ya da irtibat noktası ile temsil edilen AB ülkeleri, itiraza yardımcı olmak amacıyla müdahil olabilirler ancak itirazın ana taraflarına sağlanan prosedürel haklara sahip olamazlar. (Madde 8)
- AB markası hakkındaki 2017/1001 sayılı Tüzüğe ilişkin 2018/625 sayılı Yetkilendirme Tüzüğünün Madde 25, 28, 29 ve 31 ile Madde 34 ila 48 arası hükümler, itirazla ilgili ek kuralları oluşturmaktadır. (Madde 11)
- Sürelere ilişkin detaylı kurallar, Madde 12 ila 14 arası hükümler ile düzenlenmiştir.
Yazımızın sonunda, çok kısa süre önce başlayan uygulamaya yönelik bazı bilgilere yer veriyoruz.
- Başvuru inceleme kılavuzu 2026 yılında yayımlanacaktır.
- Danimarka, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Hollanda, Finlandiya ve İsveç, ulusal prosedür uygulamayacaklarına dair derogasyon aldıklarından, söz konusu AB ülkelerinden kaynaklanan coğrafi işaret başvurularının doğrudan EUIPO’ya yapılması gerekir.
- Belçika, Bulgaristan, Almanya, Estonya, İrlanda, Yunanistan, İspanya, Hırvatistan, Letonya, Romanya ve Slovakya kaynaklı başvurular GIPortal üzerinden ve ilgili yetkili otoriteler tarafından yapılır.
- Çekya, Fransa, İtalya, Kıbrıs, Macaristan, Avusturya, Polonya, Portekiz ve Slovenya kaynaklı başvuruların nasıl yapılacağı hakkında bilgiye, EUIPO’nun sitesinde verilen bağlantılar üzerinden erişilebilir.
- Üçüncü ülke başvuruları, doğrudan başvuru sahipleri veya ilgili ülkenin yetkili otoritesi tarafından ve GIPortal aracıyla yapılır.
- GIview üzerinde yapılan araştırmada, halihazırda, Fransa ve Portekiz’den yapılmış 45 başvurunun bulunduğu görülmüştür.
Gonca Ilıcalı
Aralık 2025
Kaynaklar
https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2025/1955/oj
https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/1956/oj/eng
https://www.euipo.europa.eu/en/gi-hub/gi-portal/access-gi-portal